Mevcut Yabancı Kuralı: ‘Artı’sız 10

“Türk futbolcusu olarak benim fikrim nettir. Tabii ki Türk arkadaşlarımın daha çok oynamasını isterim. Yabancı kuralının böyle olmasına saygı duyuyorum, ama karşıyım. Bu kural yüzünden benim yaşımdaki çok sayıdaki Türk futbolcu, futbolu bırakmak zorunda kaldı.” (Burak Yılmaz, 2017)

İnternetteki arama motorlarına ‘Türk futbolundaki yabancı kuralı tarihi’ yazıp arama yaptığınızda karşınıza çıkan derleme haber ve köşe yazılarının hemen hemen hepsinde inanılması güç bir gerçekle yüzleşirsiniz. 1990’lı yılların başında 3 olan yabancı futbolcu sınırlaması 2000’lere gelindiğinde 5’e kadar yükseldi; takımlar yedek kulübesindeki ve sahadaki oyuncu ayrımını netleştiren ‘+’ formülleri ile tanıştı.

Şaşkınlık veren süreç ise 2005-2006 sezonunda başladı. Bu dönemde 6 yabancı futbolcu olarak güncellenen kural 2015-2016 sezonuna kadar baş döndürücü bir ivme ile her sezon en az bir defa değişti. Diğer bir deyişle; ligde mücadele veren her kulüp genelde 2-3 yıllık mukavele yapılan futbolcuları kayda değer bir belirsizlik içerisinde transfer etti ve Temmuz-Ağustos aylarında büyük ümitlerle gelen yabancı futbolcuların bir sonraki Mayıs ayına gelindiğinde nasıl elden çıkarılacağı – en az yeni futbolcu transferleri kadar – önemli bir gündem maddesi haline geldi.

2005 ile 2015 arasındaki yıllarda sahadaki, yedek kulübesindeki ve hatta tribündeki yabancı futbolcuların sayısını belirleyen kurallar, büyük oranda şişen yerli futbolcu piyasasının da etkisiyle genişletilerek ’28 kişilik takım kadrosunda 14, 18 kişilik maç kadrosunda (daha sonra 21’e yükseltildi) ise 7 Türk futbolcu bulundurma’ şeklinde sabitlenerek uygulanmaya başlandı.

“Bu işin çıkmasında emeği olanlardanım. O gün çok nettik. Bugün ne oldu değişti anlamıyorum. Bu kural 14 yabancı kuralı değil, 14 Türk kuralı. Bizim şu anda 12 yabancımız var. 14 yabancı zorunluluğu yok. 28 Türk de alabilirsiniz. Ben 4 yabancıyla Avrupa Şampiyonu oldum. Bu karar verildiyse birkaç sene beklemek ve sonuçları görmek gerekiyor. Ondan sonra esas yapmadığımız ve yapmamız gereken işe dönmeliyiz. Bunun sonuçlarını görüp değerlendirme yapıp öyle devam etmek gerekiyor.” (Fatih Terim) 

Geride kalan 4 sezonda değişmeyen kuralla ilgili zaman zaman değişiklik talepleri gündeme gelirken A Milli Takım’ın bir önceki teknik direktörü Mircea Lucescu’nun bu konudaki çıkışı ve daha sonrasında devlet yönetiminden gelen yorumlarla birlikte yabancı futbolcu sınırlamasında radikal bir değişim beklentisi yeniden oluştu. Kimi zaman yorumcular tarafından İstiklal Marşı üzerinden eleştirilere konu olan mevcut kural futbolseverlerin büyük kısmından ise destek gördü. Özellikle yerli oyunculara verilen bonservis ücretlerinin ve yıllık maaşların realize olması ve bununla orantılı bir şekilde genç oyuncuların Avrupa takımlarını daha yüksek oranda tercih etmesi futbolseverlerin en çok dile getirdiği argümanların temelini oluşturdu. 

26 haftası geride kalan 2018-2019 sezonunda takımların sahaya kaç yabancı futbolcu ile çıktığı, sahada aynı anda en fazla kaç yabancı futbolcu ile mücadele ettiği ve oyuncu değişikliklerinde yabancı oyunculara hangi oranda başvurduğu önümüzdeki aylarda gerçekleşecek Türkiye Futbol Federasyonu seçimlerinde tekrar gündeme gelecek kural tartışmalarına ışık tutabilir. 

Spor Toto Süper Lig’in geride kalan 26 haftasında:

  • Takımlar ortalama 6,6 yabancı oyuncu ile sahaya çıkarken yedek kulübesinde ortalama 3,4 yabancı oyuncu yer aldı. Dışa düşen olarak değerlendirilebilecek takımlar Galatasaray, Kasımpaşa, Göztepe, Başakşehir ve Bursaspor’du.
    • Galatasaray ile Kasımpaşa ilk 11’de yabancıya en çok yer veren (sırasıyla 8,0 ile 7,9); bunun yanında yedek kulübesinden ise yabancı oyuncu açısından rakiplerine oranla daha az destek alan takımlar olarak öne çıktı. Kasımpaşa yedek yabancı oyunculardan ortalama 2,1 ile en az destek alan takım iken Galatasaray 2,5 ile bu parametrede en düşük 4. takımdı.
    • Göztepe’yi diğer takımlardan ayıran ise yabancı oyunculara hem ilk 11’de hem de yedek kulübesinde ciddi bir oranda yer vermesiydi. (İlk 11: 7,5 – Yedek: 3,9)
    • Göztepe’nin ilk 11 ve yedek kulübesi toplamında eriştiği 11,4 yabancı oyuncu ortalamasını tutturan diğer bir takım ise Başakşehir’di. Göztepe ile söz konusu parametrede liderliği paylaşan Başakşehir’in öne çıkan bir başka özelliği ise yedek kulübesinde en yüksek ortalama (4,7) ile yabancı oyuncuya yer vermesiydi.
    • Bursaspor’un ilk 11’de yer verdiği yabancı oyuncu sayısı ortalama 4,6 iken bu rakam hem genel ortalamadan (6,6) hem de kendisine en yakın rakipten (Erzurumspor: 5,9) kayda değer bir miktarda düşüktü. Bursaspor aynı zamanda ilk 11 ile yedek kulübesinin toplamında ortalama 7,5 yabancı futbolcu ile bu alanda en düşük tercihte bulunan kulüptü.
  • 90 dakikanın herhangi bir anında en yüksek yabancı oyuncu ile sahada mücadele edilmesi noktasında tüm takımların ortalaması 7,2 olarak görünürken Alanyaspor, Başakşehir, Fenerbahçe, Trabzonspor, Ankaragücü, Kayserispor ve Konyaspor’un oluşturduğu 7 takım 7,3 ortalama ile arka arkaya sıralandı.
    • Söz konusu parametrede en yüksek ortalamaya sahip takım 8,5 ile Galatasaray’dı. Galatasaray’ı bu hususta rakiplerinden ayıran diğer bir özellik ise aynı anda 11 yabancı oyuncu ile sahada yer alan tek takım olmasıydı.
    • Bursaspor ortalama 5,3 ile bu metrikte 6 seviyesinin altında bir ortalama tutturan tek takım olarak ön plana çıktı.
    • Göztepe’yi rakiplerinden ayıran özelliği ise söz konusu parametrede en düşük aralık gösteren takım olmasıydı. Diğer bir deyişle, Göztepe’nin aynı anda sahada yer verdiği azami yabancı sayısı 7 ile 9 arasında değişti ve çok büyük bir değişkenlik göstermedi.
    • Ankaragücü ise geride kalan 26 haftada, aynı anda azami 4-10 aralığında yabancı oyuncuya yer vermesi dolayısıyla bu noktada en geniş aralığa sahip takım olarak göründü.
  • Maç sırasındaki oyuncu değişiklerinde yabancı oyuncuların oyuna sonradan girme ortalaması 1,6; oyundan çıkma ortalaması ise 1,7’ydi. Diğer bir deyişle, teknik direktörler maç içerisindeki oyuncu değişikliklerinde hem oyundan çıkarma hem de oyuna dahil etme hususunda yerli oyunculardan daha çok yabancı oyunculara başvurdu.
    • Konyaspor; gerek oyuna sonradan dahil edilen (ortalama 2,2) gerekse de oyundan çıkarılan (ortalama 2,1) yabancı oyuncular bakımından lider durumda yer aldı. İlk 11’de yer verdiği ortalama 6,7 yabancı oyuncu ile bu kategoride 10. sırada yer alan Konyaspor’un teknik direktörleri; ilk 11’de sahaya sürdüğü yerli oyuncuların 90 dakikayı tamamlamasına diğer teknik direktörlere göre daha yüksek oranda müsaade etti.
    • Yedek kulübesinde en çok yabancı oyuncuya yer veren Başakşehir ise 1,7’lik yabancı oyuncu çıkarma ortalamasından daha düşük bir ortalama tutturan ilk 10’daki tek takımdı. Başakşehir, söz konusu oranın etkisiyle ‘oyuncu değişiminde yabancı oyunculardan yararlanma’ parametresinde rakiplerinden geride göründü.
    • Sezon başından bu yana üç farklı teknik direktör tarafından yönetilen Fenerbahçe oyuna her maçta sonradan ortalama 2 yabancı oyuncu girmesi ile söz konusu parametrede lider Konyaspor’u takip etti.
    • İlk 11’de ortalama 7,1 yabancı futbolcuya yer veren ve bu kategoride 4. sırada yer alan Beşiktaş; yabancı oyuncuları oyuna sonradan dahil etme ve oyundan çıkarma parametrelerindeki lig ortalamalarına çok yakın bir oranda oyuncu değişikliği yaptı.

Leave a Reply

Your email address will not be published.